Barındırma seçenekleri: paylaşımlı, VPS, bulut ve sunucusuz

Barındırma seçerken sorulan soru genelde “hangisi daha hızlı” oluyor. Daha yararlı soru şu: sunucuyu kim yönetecek ve fatura neye göre artacak? Teknik seçeneklerin tamamı bu iki eksende ayrışıyor.

Paylaşımlı barındırma

Bir sunucuda yüzlerce site birlikte durur, sistem yönetimi tamamen sağlayıcıya aittir. Panelden alan adı, e-posta, veritabanı ve dosya yüklemesi yapılır.

Güçlü yanı: ucuz, hızlı başlanır, bakım derdi yok. Zayıf yanı komşu etkisi — aynı sunucudaki başka bir sitenin yoğunluğu sizi yavaşlatabilir. Ayrıca kaynak sınırları çoğu zaman disk alanıyla değil, eşzamanlı işlem ve veritabanı bağlantısı sayısıyla belirlenir; pakette “sınırsız” yazsa bile asıl tavan burada.

Kurumsal siteler, bloglar ve orta trafikli içerik siteleri için uzun yıllar yeterli olan seçenek. Üstelik sunucu güncellemeleri sağlayıcının sorumluluğunda kalır ki bu, küçük ekipler için gerçek bir kazanç.

Sanal sunucu (VPS)

Fiziksel bir sunucunun size ayrılmış bir dilimi. Kök erişimi sizde; işletim sistemini, web sunucusunu ve veritabanını kendiniz kurarsınız.

Kazanç kontrol: istediğiniz sürümü çalıştırır, istediğiniz servisi eklersiniz. Bedel ise sorumluluk — güvenlik yamaları, güvenlik duvarı, yedekleme, izleme ve sertifika yenilemesi artık sizin işiniz. Yönetilmeyen bir VPS’i kurup unutan bir kurum, birkaç ay sonra güncellenmemiş bir sunucu işletiyor olur.

Arada bir seçenek de var: yönetilen VPS. Sunucu sizin, bakımı sağlayıcının. Teknik ekibi olmayan ama paylaşımlı barındırmayı aşmış projeler için en mantıklı orta yol.

Bulut: esneklik ve fatura sürprizi

Bulut sağlayıcıları, kaynakları dakikalık ücretlendirmeyle ve programlanabilir biçimde sunar. Trafik arttığında sunucu sayısını otomatik artırmak, azaldığında kapatmak mümkün.

Gerçekten değer ürettiği yerler: dalgalı trafik, coğrafi dağıtım, yüksek erişilebilirlik gereksinimi ve büyük veri işleri. Buna karşılık iki tuzağı var:

• Fatura karmaşıklığı: hesaplama ücretinin yanına depolama, istek sayısı, yük dengeleyici ve özellikle dışarıya veri çıkışı ücretleri eklenir. Sürprizlerin çoğu bu son kalemden çıkar.
• Bağlanma: sağlayıcıya özgü hizmetler üzerine kurulmuş bir mimariyi taşımak zordur. Taşınabilirlik, baştan verilen bir karar.

Sunucusuz ve statik barındırma

İki seçenek daha var ve ikisi de küçük projelerde fazlasıyla yeterli:

1. Sunucusuz işlevler: kod yalnızca istek geldiğinde çalışır, çalıştığı süre kadar ödeme yaparsınız. Boşta duran sunucu olmadığı için seyrek kullanılan işler çok ucuza gelir. Dezavantajı, uzun süre kullanılmayan bir işlevin ilk isteğinde yaşanan gecikme ve çalışma süresi sınırları.
2. Statik barındırma ve içerik ağı: site önceden üretilmiş dosyalardan oluşuyorsa, dosyaları dünyaya dağıtılmış sunuculardan sunmak hem en hızlı hem en ucuz yöntem. Sunucu yönetimi diye bir şey kalmıyor.

Dinamik bir sitede bile statik dosyaları (görsel, betik, stil) bir içerik ağına taşımak, sunucu yükünü belirgin biçimde azaltıyor.

Seçimi belirleyen beş soru

1. Teknik yetkinlik: sunucuyu kim güncelleyecek? Cevap “kimse” ise yönetilen bir seçenek şart.
2. Trafik deseni: düzenli mi, kampanya dönemlerinde zirve yapıyor mu?
3. Yedekleme: sağlayıcı yedek alıyor mu, ne sıklıkla, geri yükleme nasıl yapılıyor? Sağlayıcı yedeği kendi yedeğinizin yerine geçmez; nedenini 3-2-1 kuralı yazısında anlattık.
4. Veri konumu: verinin hangi ülkede tutulduğu, kişisel veri mevzuatı açısından sorulması gereken bir soru.
5. Kesinti politikası: taahhüt edilen erişilebilirlik oranı ve ihlal hâlinde ne olduğu. Sözleşmede yazmıyorsa yoktur.

Hız gerçekte nereden geliyor

Barındırma paketi yükseltmek, yavaş bir siteyi genellikle kurtarmaz. Asıl kazançlar sırayla şunlardan gelir: önbellekleme, görsellerin boyutlandırılması ve modern biçimlere çevrilmesi, gereksiz betiklerin kaldırılması, veritabanı sorgularının düzeltilmesi ve içerik ağı kullanımı. Sunucuyu büyütmek, bunlar yapıldıktan sonra anlam kazanır.

Ağ tarafında iki küçük ayrıntı da fark yaratıyor: alan adı çözümlemesinin hızlı olması (DNS yazısı) ve sertifikanın otomatik yenilenmesi — süresi dolmuş bir sertifika, en hızlı sunucuda bile siteyi erişilemez yapar. Kilidin ne anlattığını HTTPS yazısında ele aldık.

Barındırma seçimi bir performans kararı değil, bir sorumluluk dağıtımı kararı.