Bilgisayar toplarken bütçenin son kalemi genelde güç kaynağı olur. Oysa arızalandığında yanına başka parçaları da alabilen tek bileşen odur. İyi haber şu: doğru seçmek için uzman olmak gerekmiyor, üç sayıyı ve bir listeyi anlamak yetiyor.
Watt sayısı bir kapasite, bir tüketim değil
650 watt yazan bir güç kaynağı, duvardan sürekli 650 watt çekmez. O sayı, verebileceği azami gücü anlatır. Sistem ne kadar çekiyorsa o kadar harcanır; kalanı boşta durur.
Asıl mesele ortalama değil, tepe çekimidir. Modern ekran kartları milisaniyelik sıçramalar yapar; ortalaması 250 watt olan bir kart, kısa anlarda bunun belirgin biçimde üstüne çıkabilir. Güç kaynağı o ana yetişemezse sistem kapanır ve bu, çoğu kullanıcının "ekran kartı bozuldu" diye yorumladığı arızadır. Bu yüzden hesaba pay eklenir:
- Ekran kartının ve işlemcinin üretici tarafından belirtilen güç değerlerini toplayın.
- Disk, bellek, fan ve anakart için 70-100 watt ekleyin.
- Çıkan sayının üzerine yüzde 30 civarı pay bırakın.
Pay yalnız güvenlik için değil: güç kaynakları en yüksek verimi kapasitenin yarısı civarında çalışırken verir. Sürekli sınırda çalışan bir birim hem daha çok ısınır hem daha gürültülü olur. Hangi parçanın ne kadar çektiğini merak ediyorsanız, darboğaz yazısındaki ölçüm mantığı burada da işe yarar.
80 PLUS gerçekte neyi ölçüyor
Bronze, Gold, Platinum gibi etiketler verimi gösterir: duvardan çekilen gücün ne kadarının bilgisayara ulaştığını. Gold sertifikalı bir birim tipik yükte yüzde 90 civarında verimle çalışır; yani 500 watt veriyorsa duvardan yaklaşık 555 watt çeker. Aradaki fark ısıya dönüşür.
Elektrik faturası açısından bu fark genelde küçüktür. Asıl kazanç başka yerdedir:
- Daha az ısı: kasanın içine atılan ısı azalır, diğer parçaların fanları daha yavaş döner.
- Daha az gürültü: yüksek verimli birimler çoğu zaman düşük yükte fanı hiç döndürmez.
- Daha uzun ömür: ısı, elektronik bileşenlerin yaşlanmasını hızlandıran ana etkendir.
Sertifika tek başına kalite belgesi değildir; aynı sertifikayı taşıyan iki birim arasında gerilim kararlılığı bakımından ciddi fark olabilir. Sertifika bir alt sınır, bir garanti değil.
Korumalar: etikette görünmeyen asıl değer
İyi bir güç kaynağı, bir şeyler ters gittiğinde kendini ve bağlı donanımı kapatır. Kısaltmalar kutunun arkasında yazar:
- OCP / OPP: aşırı akım ve aşırı güç koruması.
- OVP / UVP: gerilimin sınırların dışına çıkmasına karşı koruma.
- SCP: kısa devre koruması — yanlış takılan bir kabloyu felakete çevirmeyen şey budur.
- OTP: aşırı sıcaklık koruması.
Bu kısaltmaların hiçbiri listede yoksa, fiyat ne kadar uygun olursa olsun o birim bilgisayarınızın tek sigortası olmayı hak etmiyor demektir.
Kablolar ve modülerlik
Modüler birimlerde kullanmadığınız kabloları takmazsınız; bu, hava akışı ve kasa düzeni için gerçek bir fark yaratır. Dikkat edilecek tek nokta: bir birimin modüler kabloları başka bir birime takılmaz. Uçlar benzese de iç bağlantı sırası üreticiden üreticiye değişir ve yanlış kablo donanımı yakabilir.
Yeni nesil ekran kartlarının kullandığı tek parça güç konnektörlerinde ise kuralı basit tutun: konnektör sonuna kadar oturmalı, kablo çıkışında keskin kıvrım olmamalı.
Yaşlanma
Güç kaynağının içindeki kondansatörler zamanla kapasite kaybeder. Yedi sekiz yıllık bir birim, ilk günkü watt değerini kâğıt üzerinde taşısa da pratikte daha az tolerans bırakır. Eski bir bilgisayarı yeni bir ekran kartıyla canlandırırken en çok gözden kaçan ayrıntı budur.
Güç kaynağı, pahalı parçaları koruyan ucuz parçadır. Bütçeyi son kalemde kısmak, korumayı en çok ihtiyaç duyulan yerde kısmak anlamına gelir.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.