USB-C kablolar neden birbirinin aynı değil

USB-C bir fiş biçimidir; hız, güç veya görüntü standardı değil. Aynı görünen iki kablonun yetenekleri birkaç kat farklı olabilir ve kablonun üstünde genellikle bunu söyleyen hiçbir şey yazmaz. Telefonla gelen kabloyla harici diskinizi bağladığınızda “disk neden bu kadar yavaş” sorusunun cevabı çoğu zaman burada.

Üç ayrı yetenek, tek fiş

Bir USB-C kablosunda birbirinden bağımsız üç şey konuşulur: veri hızı, güç ve görüntü. Bir kablo üçünü de yapabilir, yalnızca birini de yapabilir.

Veri hızı

• USB 2.0 — 480 Mbit/s. Kutudan çıkan şarj kablolarının çoğu budur. Telefon yedeklemek veya harici disk kullanmak için yavaş, şarj için sorun değil.
• USB 3.2 Gen 1 — 5 Gbit/s ve Gen 2 — 10 Gbit/s. Harici SSD için makul taban.
• USB 3.2 Gen 2x2 — 20 Gbit/s. Yaygın değil, iki uçta da desteklenmesi gerekir.
• USB4 ve Thunderbolt — 40 Gbit/s (yeni sürümlerde daha fazlası). Hızlı harici SSD, çoklu monitör ve yerleştirme istasyonları için.

Önemli ayrıntı: zincirin en yavaş halkası hızı belirler. Thunderbolt kablonuz olsa da bilgisayarınızın portu USB 3.2 Gen 1 ise 5 Gbit/s alırsınız.

Güç

Güç aktarımı (USB Power Delivery) cihazla şarj aletinin pazarlıkla anlaştığı gerilim ve akımdan oluşur. Kablonun payı şurada: 3 A üstü akım için kablonun kendini tanıtması gerekir. İçinde e-marker denen küçük bir kimlik yongası olmayan kablo 60 W civarında kalır; 100 W ve üstü için 5 A onaylı kablo şarttır. Yeni nesil kablolar, genişletilmiş güç aralığıyla 240 W’a kadar çıkabiliyor.

Bu yüzden ince dizüstü bilgisayarınız, güçlü bir adaptöre taktığınız hâlde yavaş şarj oluyorsa önce kabloyu değiştirin.

Görüntü

USB-C’den monitör çıkışı almak, kablonun ve portun DisplayPort alternatif modu veya USB4/Thunderbolt desteklemesine bağlıdır. Yalnızca şarj ve USB 2.0 veri taşıyan bir kablo, monitörünüzü hiç görmeyebilir ya da düşük çözünürlükte açar.

Kabloyu nasıl ayırt edersiniz

• Üstündeki işarete bakın. Yeni kablolarda hızı ve gücü belirten rakamlı etiketler (ör. “40Gbps”, “240W”) ya da yıldırım simgesi bulunur. Hiçbir işaret yoksa büyük olasılıkla temel bir şarj kablosudur.
• Kalınlık ve uzunluk ipucu verir. Yüksek hız kısa kabloyla daha kolay sağlanır; çok uzun ve çok ince kablolardan yüksek hız beklemeyin.
• Test edin. Harici bir SSD’yi aynı porta iki farklı kabloyla bağlayıp dosya kopyalayın; fark anında ortaya çıkar.
• Sertifikalı ürün alın. USB-IF sertifikası, kablonun iddia ettiği sınıfta test edildiği anlamına gelir.

Pratik satın alma kuralı

Çantada iki tip kablo taşımak çoğu ihtiyacı çözer: biri yalnızca şarj için uzun ve dayanıklı, biri veri ve görüntü için kısa ve yüksek sınıflı. Her işi tek kabloya yüklemeye çalışmak, hem şarjın hem aktarımın yavaş kalmasına yol açıyor.

Fiş aynı olduğu için kablolar birbirinin yerine geçiyor sanılıyor; geçmiyor. Takılıyor olması, çalışıyor olması demek değil.